Wandelen langs de Linge - Betuwe

Avontuurlijk struinen langs de Linge
een verslag van een wandeling
in 2014

(route-informatie is te vinden aan het eind van dit bericht)

Staatsbosbeheer heeft (zie update aan het eind van dit bericht) een schitterende 15 km lange wandeling uitgezet langs de Linge in de Betuwe. “Een wandeling langs Nederlands langste rivier die langs fris fruit, vallende walnoten, rietvelden en hooilanden voert. En altijd is het glinsterende gladde water van de Linge nabij” lees ik op de website waar de route te vinden is.
Dat de wandeltocht echt heel mooi is en op bepaalde stukken zelfs avontuurlijk genoemd kan worden weet ik op dat moment nog niet. Maar daar kom ik al snel achter als ik op een prachtige nazomerse woensdag samen met wandelgenoot op pad ga.
We hebben als startpunt Fort Asperen gekozen. De oude wapenloods bij het fort is tegenwoordig (2014) een genoeglijke taveerne en een goede plek voor een koffiestart. Een bezoek aan het Fort zelf bewaren we voor een andere keer. Want deze dag gaan we toch echt al wandelend genieten van de omgeving van Asperen, Heukelum, het mooie weer en het fruit op ons pad.

Fort Asperen 

Het Fort bij Asperen maakt deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Dit typisch Nederlands verdedigingsmiddel, dat voor het eerst werd ingezet in de 17e eeuw strekte zich uit van het eiland Pampus in de Zuiderzee tot aan de Biesbosch voorbij Werkendam.
Naast 46 forten maakten ook de vijf vestingsteden Muiden, Weesp, Naarden, Gorinchem en Woudrichem deel uit van de linie. Als verdediging werden grote gebieden onder water gezet door sluizen te openen en dijken te doorbreken zodat er een laag water op het maaiveld lag. Alhoewel het water ondiep was werd het toch een enorm obstakel voor het vijandelijke leger met rollend materiaal omdat de ontelbare greppels, sloten en vaarten onzichtbaar waren.
Dat de Nieuwe Hollandse Waterlinie een belangrijke verdedigingslinie uit de Nederlandse geschiedenis is blijkt uit het feit dat het op de voorlopige werelderfgoedlijst van UNESCO staat.

Onderweg komen we wagens volgeladen met fruit tegen

Loop het plaatsje Asperen in

Ook in Asperen kom ik weer een postbode tegen

St. Catharina- of Buurkerk

Vanaf Fort Asperen is het makkelijk het startpunt van de route te vinden dat op een kleine 10 minuten wandelafstand ligt. Loop het plaatsje Asperen in en blijf rechtdoor lopen tot de grote kerk. Dit is de St. Catharina- of Buurkerk; het startpunt van de route (zie update).
 

Op veel plekken langs het wandelpad staan fruitbomen

Langs de Linge

Het pad kan af en toe wat begroeid zijn.

Struinen in de Koornwaard

Dit gedeelte van het land is voor ons een vrij onbekend wandelgebied. We zijn dan ook blij verrast door de fraaie omgeving als we eenmaal goed op pad zijn. In de plaats Heukelum is het prettig zitten langs het water. Het is mooi weer en er is volop leven op het water. Het voetveer heeft het druk.
Na Heukelum belopen we de Appeldijk. Een mevrouw geeft ons de wijze raad niet te plukken van het weldadig aanwezige fruit. "Dat mag niet. En er staan ook borden". Het vele fruit zien we inderdaad hangen. En dan niet in boomgaarden. Nee, gewoon langs het fiets- en wandelpad staan de fruitbomen te pronken met hun vruchten. Her en der zijn er al appels en peren gevallen. De bordjes met verbod tot plukken zien we niet.
Tot dan is de route goed begaanbaar. Het wordt iets anders als we in het gebied de Koornwaard aankomen. Hier moet toch af en toe flink gestruind worden. Hekjes moeten overgestapt worden, omvergewaaide bomen moeten overwonnen worden en ook blijft het goed opletten waar je loopt omdat stukken van de route door moerasachtig gebied lopen. Het maakt de wandeldag er een stuk avontuurlijker door. We vinden het schitterend. We hebben wel geluk dat we een lange broeken aan hebben gedaan en we ons tegen muggen en dazen hebben ingesmeerd.

Langs de Linge bij Heukelum

Heukelumse veer

Af en toe moet je over hekjes.

Wandelen door moerassig terrein

En weer volgt een avontuurlijk gedeelte langs de Linge

Kleiput in de Koornwaard.

Verrassend is vervolgens ook het traject dat pal langs de Linge loopt. We lopen dan wat verscholen tussen het groen en zien niet zo goed wat er rechts van ons is. Bij een open gedeelte komen we er achter dat we pal langs de Linge lopen en er op dat moment ook net een groot schip voorbij vaart. We hopen maar dat er geen golven over het dijkje komen. We lopen nl op een pad dat lager ligt dan de waterspiegel. Maar gelukkig valt het allemaal mee en kunnen we voortsoppen over het zompige pad.
Wandelgenoot kijkt ondertussen ongerust naar zijn schoenen. "Ik ga volgende week nieuwe schoenen kopen want deze zijn niet meer waterdicht" had hij juist deze ochtend aan me meegedeeld.
De kans is dus groot dat hij niet met droge voeten overkomt. Gelukkig is het niet koud en schijnt de zon volop. Desnoods zouden we zelfs een kousen-uitwring-stop kunnen houden.

Kaardebol.

We lopen verder. Langs de grens van de Nieuwe Hollandse Waterlinie met links van de dijk het droge gebied met bebouwing en rechts een vrijwel leeg gebied dat onder water gezet kan worden. Er volgt een pad langs een wetering en even later lopen we in een drassig gebied. Via oeverpaden kunnen we dan weer langs grote waterpartijen lopen en passeren nog een vogelscherm. Weinig vogels te zien. Wel vliegt er net een hele grote vogel de bomen in. Groter als een buizerd, maar wat het was konden we niet zo snel zien. Boven de weilanden aan de Tiendweg hadden we al wel een grote groep buizerds zien rondcirkelen en ook een groep ooievaars. Altijd indrukwekkend om te zien.
In de verte doemt dan al weer de toren van Asperen op.
Maar voor we daar zijn moeten we ons toch eerst weer een weg zien te banen door een moerasbos waar het pad ook nog eens over smalle planken gaat. Geweldig mooi en volop genieten. Nog even een stukje samen met de schapen op lopen en dan zijn we weer bij het FortAsperen waar we nog lekker in het zonnetje kunnen nagenieten van de wandeling.
Het was een mooie en avontuurlijke wandeldag.

Doorkijkje langs de Tiendweg

Stellage voor bediening van sluisklep in situaties van overstroming.

Nog even struinen door het moerassige gedeelte.

Onderaan de dijk bij Asperen.

Routebeschrijving:

Update voorjaar '15, de routebeschrijving die te vinden was op de site van Staatsbosbeheer is niet meer beschikbaar. Ook is het gebied De Koornwaard op dit moment afgesloten. Maar er is een
Nieuwe Routebeschrijving: In de omgeving van Asperen loopt ook de wandeling 'Lingepracht' die gratis te downloaden is op de Wandel Zoek Pagina. Deze 14 km lange route start bij het station van Leerdam.

Fietsroute: Ook voor fietsers is het genieten langs de Linge.
Een prachtige fietsroute is de 69 km lange Lingeroute die via knooppunten te volgen

~~~~~

Wandeling De Lutte - Wilmersberg

Deze wandeling is één van de routes uit mijn wandelgids "Twaalf Twentse Tochten".
Ondertussen is de derde druk van deze gids op de markt gekomen, te bestellen bij Uitgever Gegarandeerd Onregelmatig, boekhandels en VVV''s en kan ook online besteld worden bij Bol.com .

Start: is bij Landgoedhotel de Wilmersberg  Rhododendronlaan 7 , 7587 NL De Lutte
Horeca: bij start en in De Lutte, er is een rustplek bij Erve Middelkamp.
Afstand:10 km 
Routebeschrijving: zie aan het eind van dit bericht

Wandeling Wilmersberg - Elfterheurne - De Lutte
10 km

Voor velen is het heuvelachtige landschap in dit deel van Twente een verrassing.
Het bewijs dat je voor klimmetjes en weidse uitzichten écht niet naar Limburg hoeft te gaan en ook de grens niet over hoeft te steken, wordt met deze wandeling wel geleverd. De prachtige landgoederen, bijzondere natuurgebieden en oude Twentse boerderijen maken het plaatje compleet. Een paradijs voor wandelaars en natuurliefhebbers!
Het glooiende gebied rondom Oldenzaal en De Lutte – een stuwwal ooit ontstaan in de laatste ijstijd - was erg geliefd bij rijke fabrikantenfamilies die er met name aan het begin van de vorige eeuw hun buitenplaatsen aanlegden.
Landgoed De Wilmersberg, waar deze wandelroute van start gaat, is hier een mooi voorbeeld van.

Landgoedhotel De Wilmersberg

Textielfabrikant Blijdenstein liet op het hoogste punt een door architect Kuipers ontworpen villa bouwen. De markante bebouwing is omgeven door schitterend aangelegde Engelse tuinen naar een ontwerp van de Amsterdamse tuinarchitect Copijn. Op het landgoed van circa 12 hectare ligt ook een
arboretum met tientallen bomen, waarvan sommige exemplaren buitengewoon zeldzaam zijn. Een groot aantal is door de familie Blijdenstein uit het buitenland gehaald.
Ondertussen is De Wilmersberg in handen van een andere eigenaar en is de villa een landgoedhotel geworden. De fraaie ligging op de heuveltop heeft er voor gezorgd dat het terras van het hotel al diverse malen het predicaat ‘fraaiste terras van Overijssel’ heeft gekregen.

Akkers omgeving Elfterheurne

Omgeving Kruisseltlaan De Lutte

Al wandelend zul je vervolgens ook kennismaken met vele andere landgoederen die zo kenmerkend zijn voor dit deel van Twente en kun je tevens genieten van de mooie natuurgebieden met parken en bossen maar ook van de vele weidse uitzichten. En zo kan het zijn dat je tijdens deze relatief korte route van 10 kilometer langs en over de volgende landgoederen en natuurgebieden loopt: De Wilmersberg, Scholtenhaer, Kalheupink, Het Damink, Elfterheurne, Egheria en Het Beernink.
Via het Kerkebos loop je het gezellige De Lutte in. Op het plein voor de kerk zijn voldoende mogelijkheden voor een horecastop, terwijl het evenmin ondenkbaar is dat je met een lekkere ijsco in je hand de wandeling voortzet.

Kapel in het Kerkebos in De Lutte

Via kerkenpaden gaat het naar het bosrijke Het Beernink. Even later loop je over het erf van boerderij Het Monninkhof om vervolgens uit te komen bij het startpunt van deze route. En dan is het geen moeilijke keuze om je wandeling af te sluiten met een gepast drankje op het mooiste terras van Overijssel

In het Kalheupinkpark in Oldenzaal

Tulpenboom Kalheupinkpark Oldenzaal

Informatieteksten

Kalheupinkpark

Het is prachtig wandelen in het Oldenzaalse Kalheupinkpark. Het aan de rand van de bebouwde kom

gelegen park is een openbaar wandelpark met fraaie oude bomen, een kleine bronweide en twee bronvijvers in de vorm van een appel en een peer. Verrassend zijn de kunstwerken die op meerdere plekken te zien zijn. Ze zijn gemaakt door Nicolas Dings, Helga Kock am Brink en Iris le Rütte.

Het park, dat begin 1900 in opdracht van de fabrikantenfamilie Gelderman in Engelse landschapsstijl is aangelegd, wordt ook wel ‘de Engelse tuin’ genoemd. Het oorspronkelijke ontwerp is van landschapsarchitect D. Wattez. Bijzonder in het park zijn de waardevolle en monumentale bomen zoals de amberboom, ginkgo, Macedonische den, metasequoia, tulpenboom, Spaanse aak en Oosterse

plataan. Het park is nu een particuliere buitenplaats en staat onder beheer van de Geldermanstichting.

Orchidee in natuurgebied Elfterheurne

Elfterheurne en Egheria

Natuurgebied Elfterheurne en landgoed Egheria zijn beiden in beheer van Natuurmonumenten.

Elfterheurne is een cultuurlandschap met bos, weilanden met houtwallen, graanakkers en schilderachtige beekdalen. In het oude bos en de eikenhakhoutwallen groeien wilde roos en mispel. Langs de bospaden zijn grasklokjes en boslathyrussen te vinden. De slanke sleutelbloem, kleine valeriaan en breedbladige orchis voelen zich thuis op de natte hooilanden. De kans is groot dat je reeën, hazen en buizerds ziet. In de poelen leeft de zeldzame kamsalamander.

Natuurmonumenten zet zich in om het leefgebied van de kamsalamander te beschermen en te versterken. Ook wordt er gewerkt aan het herstel van beken en bronnen. Grenzend aan Elfterheurne ligt het glooiende hoevenlandschap van landgoed Egheria. Op heldere dagen kun je er – al wandelend op de ‘toppen’ - het in Duitsland gelegen Bentheim zien.

De naam Egheria is een samenvoeging van de voorletters van de zonen van de vroegere

landgoedeigenaar Ten Cate, maar verwijst ook naar bronnimf Egeria.

Op Egheria wordt weer rogge verbouwd, een graangewas dat in Twente vroeger veel op de arme grond werd geteeld. Dankzij de rogge bloeien er ’s zomers weer kruiden tussen het gewas. Door natuurlijk bosbeheer blijven omgewaaide en afgestorven bomen liggen zodat vogels en zoogdieren er hun schuil- en broedplekken vinden. Het dode hout is een prima plek voor mossen, paddenstoelen en insectenlarven.

In de bossen leven vijf soorten roofvogels, vijf soorten spechten en twee soorten uilen. In de houtwallen vinden de appelvink en goudvink een onderkomen. Ook hier is de kans groot dat je – veelal tegen de bosrand - een ree ziet. In de diverse poelen in het gebied zitten kikkers, padden en salamanders.

Grote kans dat je een ree ziet.

Bij Erve Middelkamp

Oude Hooischuur

Vroeger werden schuren veelal gebouwd met de ambachtelijke pen-gat verbindingen.

Hierdoor was het mogelijk het bouwwerk uit elkaar te halen en het elders weer neer te zetten. Het was een roerend goed. Dat verplaatsen is ook gebeurd met de hooischuur die nu op Erve Middelkamp staat.

De vroegere eigenaar van Landgoed Egheria, textielfabrikant Ten Cate, liet de hooischuur in 1970 van Erve Mittendorf in Fleringen naar Erve Middelkamp in De Lutte brengen. De uit 1780 daterende eenbeukige hooischuur met doorrit is inmiddels Rijksmonument.

Op Erve Middelkamp tref je ook een boerderij en enkele andere schuren aan. In één van de schuren is het regiokantoor van een beheereenheid van Natuurmonumenten gevestigd.

Naast natuurgebieden beheert Natuurmonumenten een groot aantal bijzondere gebouwen. Doel is met name om de cultuurhistorische waarde te behouden. De monumentale hooischuur is onlangs gerestaureerd en huisvest nu een fraaie educatie en vergaderplek waarbij de monumentale waarde behouden is gebleven. Bijzonder is de glazen vergaderlocatie op de eerste verdieping. Door de ‘inhouse’ vormgeving is de oorspronkelijke houten constructie van de schuur zichtbaar gebleven. Op de begane grond is een informatieruimte ingericht waar wandelaars koffie kunnen drinken en waar

ook een toilet kan worden gevonden.

In de weilanden bij Erve Middelkamp is een plek waar je mag ‘paalkamperen’.

Koeien omgeving Erve Middelkamp

Juli 2014. Route, Tekst en Fotografie (c) Truus Wijnen

De hier beschreven route is met de grootst mogelijke zorg samengesteld en gecontroleerd. Niettemin geldt dat het een momentopname betreft en dat wijzigingen in het landschap of paden voor kunnen komen.

De routebeschrijving & Gpx zijn via de site van Wandelzoekpagina te downloaden.

 - - - - - - - - - - 

Een andere wandeling in de omgeving van De Lutte is de "Topwandeling De Lutte".  Een ‘berg’wandeling van 10 km, in de voetsporen van Michael Sijbom, burgemeester van Losser.
Bekijk het online magazine met daarin een weergave en (te printen) routebeschrijving van de gelopen route.
Klik op de tekst 'click to read'  om het verslag in groter formaat te bekijken.